Wręczenie odznaczeń A. Odorowicz, J. Radziwiłowiczowi, E. Nowakowskiej-Sołtan i E. Pajestce-Kojder

Wręczenie odznaczeń
Agnieszce Odorowicz, Jerzemu Radziwiłowiczowi,
Elżbiecie Nowakowskiej-Sołtan
i Ewie Pajestce-Kojder
16 marca 2016, Rezydencja Ambasadora Francji


Pani Minister,
Panie i Panowie Dyrektorzy,
Szanowny Honorowy Obywatelu Gdańska, Drogi Panie Andrzeju,
Szanowni Goście, Drodzy Przyjaciele,


Mam przyjemność i zaszczyt gościć Państwa dzisiaj wieczorem w Rezydencji Francji, aby uhonorować cztery osoby, które - każda na swój sposób – wniosły istotny wkład w promowanie Francji w Polsce. Od wielu lat czynią to z ogromnym oddaniem, za które za chwilę otrzymają odznaczenia: Order Sztuki i Literatury oraz Narodowy Order Zasługi.

Order Sztuki i Literatury, ustanowiony w 1957 roku jest przyznawany za wyjątkowe dokonania artystyczne lub literackie, a także za promowanie kultury francuskiej na świecie. Natomiast Narodowy Order Zasługi ustanowił generał Charles de Gaulle w 1963 roku. Odznaczenie to przyznawane jest za wybitne zasługi dla Francji oraz za szerzenie wartości, których Francja broni i które propaguje.

Skorzystam z okazji i powitam również Pana Jean Caillot, Przewodniczącego Stowarzyszenia Członków Legii Honorowej i Francuskiego Narodowego Orderu Zasługi.

Zanim wręczę odznaczenie pani Agnieszce Odorowicz, panu Jerzemu Radziwiłowiczowi, pani Elżbiecie Nowakowskiej-Sołtan i pani Ewie Pajestce-Kojder, pozwólcie Państwo, że zgodnie z tradycją przedstawię pokrótce zasługi, za które zostali wyróżnieni przez Francję.

***

Na początek zwracam się do Pani Agnieszki Odorowicz.

Szanowna Pani Minister,

Urodziła się Pani w Katowicach. Ukończyła studia na Wydziale Ekonomii Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Następnie została asystentem w Katedrze Handlu i Instytucji Rynkowych na tej uczelni. U progu swojej wyjątkowo bogatej kariery zawodowej została Pani wiceprezesem Stowarzyszenia Kultury Akademickiej „Instytut Sztuki” w Krakowie.

Ze względu na swoje doświadczenie w dziedzinie upowszechniania kultury we wszelkich jej formach, w 2004 roku została Pani mianowana Sekretarzem Stanu w Ministerstwie Kultury. Była odpowiedzialna za budżet, kwestie prawne oraz za kontakty z parlamentem. Rok później, w wyniku konkursu została Pani powołana na stanowisko dyrektora Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, pełniła Pani tę funkcję przez dziesięć lat.

W tym czasie wspierała Pani polską produkcję filmową. W Polsce tworzyło i tworzy wielu wybitnych reżyserów. Młode pokolenie filmowców jest tego doskonałym przykładem. Z powodzeniem kroczą oni artystyczną ścieżką wytyczoną przez swoich poprzedników z łódzkiej Szkoły Filmowej. Przywołam tutaj wspaniały film Pawła Pawlikowskiego „Ida”, który w ubiegłym roku został nagrodzony, między innymi, Oskarem dla najlepszego filmu zagranicznego.

Kierując Polskim Instytutem Sztuki Filmowej aktywnie uczestniczyła Pani w tworzeniu systemu pozwalającego finansować projekty młodych reżyserów. Od początku swej działalności Instytut udzielił wsparcia ponad stu trzydziestu twórcom. Było to możliwe dzięki wprowadzeniu opłaty regulowanej przez przemysł filmowy. Opłata ta, inspirowana zresztą rozwiązaniami stosowanymi przez Francję, pozwala także na modernizację kin niezależnych oraz na kształcenie najmłodszego pokolenia polskich filmowców. Te działania mają istotne znaczenie dla zapewnienia różnorodności i kreatywności produkcji filmowych.

Mówiąc o sztuce filmowej, wspomnę jeszcze, że jest Pani autorką ponad 20 scenariuszy filmowych.
Od 2009 roku, to znaczy od założenia stowarzyszenia „Kongres Kobiet”, angażuje się Pani w jego pracę. Jest to inny przejaw różnorakiej Pani działalności na rzecz aktywizacji społeczeństwa obywatelskiego.

Pani zaangażowanie na rzecz rozwoju sztuki filmowej, a także wybitny wkład w upowszechnianie sztuki sprawiły, że francuska Minister Kultury i Środków Przekazu mianowała Panią kawalerem Orderu Sztuki i Literatury.

Agnieszka Odorowicz, au nom de la Ministre de la Culture et de la Communication, nous vous remettons les insignes de chevalier des Arts et des Lettres.

**

Drugą odznaczoną dziś osobą jest Pan Jerzy Radziwiłowicz.
Szanowny Panie, Drogi Mistrzu,

Urodził się Pan w Warszawie. Już w szkole średniej ogarnięty pasją do teatru postanowił Pan swoje życie poświęcić sztuce, wybrał Pan zawód aktora. Po ukończeniu studiów w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie, rozpoczął Pan pracę w Teatrze Starym w Krakowie, by po latach wrócić do rodzinnego miasta i dołączyć do zespołu Teatru Narodowego.

Od ponad dwudziestu lat prowadzi Pan bogatą działalność wnosząc cenny wkład w życie kulturalne stolicy, która jest obecnie jednym z najważniejszych ośrodków europejskiej kultury.

Szeroka publiczność zna Pana głównie z ról filmowych. Współpracował Pan z najwybitniejszymi reżyserami. W Polsce zagrał Pan w filmach Andrzeja Wajdy: „Człowiek z marmuru”, następnie „Człowiek z żelaza”. Ten ostatni obraz został nagrodzony Złotą Palmą na festiwalu filmowym w Cannes. Tym bardziej cieszy mnie dzisiejsza obecność wśród nas reżysera tego filmu, Pana Andrzeja Wajdy. Następnie zagrał Pan w filmie „Biesy” inspirowanym prozą Dostojewskiego.

Znakomicie włada Pan językiem francuskim, przez całe życie wzmacniał Pan więzy łączące Pana z Francją, jak i Polskę z Francją. Współpracował z reżyserami francuskimi i francuskojęzycznymi, przypomnę w tym kontekście wybitnego filmowca belgijskiego, Jean-Jacques Andrien. W 1982 roku wystąpił Pan w filmie „Pasja” reżyserowanym przez Jean-Luca Godarda. Zagrał Pan wtedy u boku Michela Piccoli, jednego z najbardziej utalentowanych aktorów francuskich, zaś w 2001 roku Piccoli, realizując film „Czarna plaża”, powierzył Panu główną rolę. W 1993 roku został Pan mianowany kawalerem Orderu Sztuki i Literatury za wybitne zasługi w promowaniu sztuki.

Pana bogata działalność artystyczna nie ogranicza się jedynie do filmu. Występował Pan na scenach francuskich teatrów: Théâtre National Populaire w Lyonie, Comédie w Saint-Étienne, Odéon w Paryżu, Le Volcan w Hawrze i Théâtre National de Chaillot również w Paryżu.

Jest Pan autorem przekładu na język polski kilku sztuk należących do klasyki francuskiego repertuaru teatralnego. A mianowicie, dzieł Moliera „Don Juan” i „Tartuffe albo szalbierz” oraz sztuki Pierre’a de Marivaux „Umowa, czyli łajdak ukarany”.

Francuska minister Kultury i Środków Przekazu, wdzięczna za nieustanne zaangażowanie na rzecz promowania języka i kultury francuskiej, mianowała Pana oficerem Orderu Sztuki i Literatury.

Jerzy Radziwiłowicz, au nom de la Ministre de la Culture et de la Communication, nous vous remettons les insignes d’officier des Arts et des Lettres.

**

Kolejną odznaczoną dziś osobą jest Pani Elżbieta Nowakowska-Sołtan.

Szanowna Pani Dyrektor,

Pochodzi Pani z Łodzi. Jako osoba zafascynowana literaturą i filozofią, bardzo wcześnie wkroczyła Pani do świata działalności wydawniczej. Najpierw była Pani w latach 1971-92 wydawcą w Państwowym Wydawnictwie Naukowym. Następnie wraz z Panią Ewą Pajestką-Kojder, która również zostaje dzisiaj odznaczona, zakładają Panie nowe wydawnictwo, zwane Oficyną Naukową. Dzięki Pani talentowi i energii, ten dopiero rodzący się projekt szybko staje się nieodzownym elementem polskiej branży wydawniczej, w szczególności w dziedzinie nauk humanistycznych.

W tych właśnie ramach działa Pani od ponad 20 lat na rzecz upowszechniania polskich wydań wielu książek najlepszych specjalistów i myślicieli, socjologów i filozofów, w tym francuskich.

Jeśli o socjologię chodzi, są to w szczególności dzieła takich autorów, jak Pierre Bourdieu, Alain Touraine i Jean-Claude Kaufmann. To między innymi dzięki Pani zostały one w Polsce poznane. A wspominając o Pierre Bourdieu warto zaznaczyć, że jest jednym z wielu autorów publikowanych w serii wydawniczej Terminus, która stanowi jedno z ważniejszych przedsięwzięć, w których Pani uczestniczyła. Seria ta prezentuje imponujący szereg dzieł współczesnych filozofów i socjologów.

Jeśli chodzi o historię, lista myślicieli i historyków, do publikacji których się Pani przyczyniła, jest zbyt długa, by ich tutaj wyliczać. Pozwoli więc Pani, że wymienię jedynie tytułem przykładu następujące nazwiska: Marc Bloch, Fernand Braudel i Mona Ozouf, którzy dzięki Pani są teraz w zasięgu polskich czytelników.

„Jest dobrą rzeczą, by istnieli heretycy” - pisał wspomniany Marc Bloch w Dziwnej klęsce (Etrange défaite), nawiązując do sformułowania pochodzącego od francuskiego filozofa Alaina. Być może zadanie polegające na wydawaniu współczesnych myślicieli jest poniekąd działaniem heretyckim, skoro może się wydawać tak bardzo rozbieżne z bezpośrednimi imperatywami ekonomicznymi. W każdym razie nie jest nigdy zadaniem prostym. Upowszechnianie dzieł autorów obcych, a zwłaszcza w obecnym kontekście, kiedy branża wydawnicza musi stawiać czoło trudnościom gospodarczym, jest przedsięwzięciem, które zasługuje na szczególny podziw.

W uznaniu dla Pani wyjątkowego zaangażowania na rzecz upowszechniania francuskiej kultury, a także dla Pani walki o przekaz myśli współczesnej, jakże niezbędnej, by lepiej otaczający nas świat zrozumieć i móc w nim działać, Prezydent Francji postanowił Panią wyróżnić mianując Panią kawalerem Narodowego Orderu Zasługi.

Elżbieta Nowakowska-Sołtan, au nom du Président de la République française, nous vous remettons les insignes de chevalier de l’Ordre national du Mérite.

**

Zwracam się teraz do Pani Ewy Pajestki-Kojder.

Szanowna Pani Dyrektor,

Urodziła się Pani w Warszawie. Już w roku 1975 rozpoczęła Pani pracę w Państwowym Wydawnictwie Naukowym jako specjalistka w dziedzinie socjologii. Tam właśnie poznała Pani Panią Elżbietę Nowakowską-Sołtan. Po okresie szesnastu lat pracy dla PWN, zakładają Panie razem nowe wydawnictwo, wspomnianą wcześniej Oficynę Naukową, o której miałem właśnie przywilej wspomnieć, jak wyjątkową działalność prowadzi.

Tą wyjątkowością, przejawiającą się w różnorodności i bogactwie wydawanych tytułów, przyczynia się ta Oficyna do jakże godnego uwagi upowszechniania współczesnej myśli, zarówno socjologicznej, jak antropologicznej czy historycznej.

Ta wyjątkowość polega również na tym, że branża wydawnictw specjalistycznych z zakresu nauk humanistycznych przeżywa trudny okres, między innymi z powodu zawieszenia systemu subwencji ze środków publicznych. Pomimo tych trudności, jako znakomity frankofon, działa Pani nadal na rzecz upowszechniania francuskiej myśli w Polsce.

Wyjątkowe jest także i to, że ta misja przekazu intelektualnego odpowiada rzeczywistym potrzebom środowiska akademickiego i badawczego w Polsce, pragnącego czerpać nie tylko z polskiej myśli humanistycznej, ale i ze źródeł międzynarodowych, w tym i francuskich, aby móc w ten sposób przyczynić się do dalszego wzbogacania tej myśli.

To właśnie dzięki Pani tak wyjątkowemu działaniu Polska i Francja nadal mogą nawiązywać kolejne, jakże ścisłe więzi na niwie współpracy intelektualnej i kulturalnej. To dzięki Pani wydarzenia takie, jak Warszawskie Targi Książki - na których w roku ubiegłym Francja była gościem honorowym – cieszą się takim powodzeniem i stanowią jakże cenny przekaźnik kultury dla naszych krajów.

Dzisiaj najwyższa władza Francji postanowiła uhonorować właśnie tę jakże wymagającą, ale i niezbędną rolę pośrednika czy przekaziciela pomiędzy naszymi kulturami, nadając Pani Narodowy Order Zasługi w randze kawalera.

Ewa Pajestka-Kojder, au nom du Président de la République française, nous vous remettons les insignes de chevalier de l’Ordre national du Mérite.

opublikowano 17/03/2016

Haut de page