Europejskie ramy prawne energetyki jądrowej

Szanowna Pani Rektor,
Szanowny Panie Dziekanie,
Szanowna Pani Prezes,
Szanowne Panie i Szanowni Panowie Profesorowie,
Szanowni Panowie Dyrektorzy,
Szanowni Państwo,

To dla mnie zaszczyt, że mogę wraz z Panią Rektor Katarzyną Chałasińską-Macukow dokonać otwarcia tego Forum, w tych jakże szacownym murach Uniwersytetu Warszawskiego, wobec tak wybitnych specjalistów w zakresie nauk prawnych oraz energetyki jądrowej.

Z dzisiejszym wydarzeniem wiążę szczególne znaczenie, przede wszystkim z tego powodu, że chodzi o prawo, a po wtóre dlatego, że ramy dla tego prawa tworzy Europa. Te ramy europejskie odgrywają zasadniczą, organizującą rolę. We Francji mogliśmy w pełni zdać sobie sprawę ze znaczenia i korzyści, jakie z tego płyną. Przyczynialiśmy się także do ewolucji i wzbogacania tego prawa dzięki stałemu dialogowi pomiędzy szczeblem krajowym i wspólnotowym.

Dzisiejsze Forum sytuuje się na styku różnych dziedzin wiedzy, stąd też cieszy mnie udział tak wielu prelegentów i słuchaczy : widzę na sali specjalistów w dziedzinie prawa, spraw europejskich, przemysłu, technologii i badań naukowych w zakresie atomistyki, którzy badać będą, jak ich dyscypliny się spotykają.

Polska postanowiła wejść na drogę energetyki jądrowej, tej energii przyszłości, której wszystkie korzyści są Francji znane: energia jądrowa stanowi wsparcie dla rozwoju gospodarczego, pozwala lepiej kontrolować koszty i chronić środowisko naturalne. Będzie trwałym i niezawodnym elementem składowym polskiego miksu energetycznego.

W przededniu paryskiej konferencji klimatycznej COP21 rozpoczynającej się 30 listopada, Francja, która walczy o zawarcie ambitnego i globalnego porozumienia krajów uczestniczących w tej konferencji, może jedynie się cieszyć, że Polska postanowiła rozwijać ten rodzaj energetyki bezwęglowej. Francja bowiem sama uczyniła z energetyki jądrowej podstawę swej polityki energetycznej już w latach 70.
Wszyscy jednak mamy świadomość, że przemierzanie drogi wiodącej ku tej energetyce nie przypomina żeglugi po leniwej rzece. Żeby osiągnąć korzyści, jakie ta energetyka daje, konieczne są spore inwestycje początkowe. Dotyczą one różnych obszarów. W pierwszym okresie chodzi o kształcenie i uzyskanie odpowiednich kompetencji: w ostatnich latach, w ramach uczelni wyższych i instytutów naukowych, Polska dużo uczyniła, by te kompetencje zdobyć. Chodzi jednak również o znaczące nakłady finansowe, nad którymi pracują polscy ekonomiści. Prócz tego, przez cały okres trwania elektrowni jądrowej, której bezpieczeństwo powinno zawsze stanowić sprawę pierwszorzędnej wagi, odpady oraz wypalone paliwo, powstające w procesie wytwarzania energii, powinny zostać objęte bezpiecznym i długotrwałym systemem ich zagospodarowania.

Te uwagi mogłyby wydawać się odstręczające, zniechęcające kraj, który chce rozwijać energetykę jądrową. Mamy jednak to wielkie szczęście, że jesteśmy w Europie, że tworzymy wspólną Unię - mógłbym powiedzieć - jedną rodzinę. Unia Europejska posiada bardzo użyteczne ramy prawne i przepisy wskazujące odpowiednie rozwiązania, umożliwiające pokonywanie poszczególnych etapów i dochodzenie do energii jądrowej ze wszystkimi zaletami, jakie się z nią wiążą.
Podczas tego Forum mowa będzie o prawie wypracowanym przez EURATOM, które ustanawia trwałe i pragmatyczne ramy, umożliwiające skuteczne zarządzanie sprawami bezpieczeństwa, gospodarki odpadami i paliwem. Prawo to stanowi zatem układ odniesienia dla każdego nowego kraju przystępującego do wdrażanie energetyki jądrowej. Natomiast kwestie związane z nakładami finansowymi na energetykę jądrową również są ujęte w europejskie ramy prawne, oferujące rozwiązania finansowe dla energii bezwęglowej,
uwzględniające przy tym prawo do wspierania przez państwo w celu stworzenia gwarancji dla tak znaczącej inwestycji. Unia Europejska stanowi nie tylko ramy dla naszych wzajemnych relacji, dostarcza również pewien system organizujący rozwijanie energetyki jądrowej w Polsce.

Podczas przygotowań do tego Forum bardzo szybko się okazało, że prawo europejskie jest w tej dziedzinie zbyt obszerne, by możliwe było wyczerpanie tego tematu w ciągu jednego dnia. Forum to może więc stać się pierwszym w szeregu spotkań, a w każdym razie liczę na to, że wzbudzi żywe zainteresowanie, zarówno wśród specjalistów w dziedzinie prawa, jak i u ekspertów sektora energetyki jądrowej. Francja, która jest krajem o żywej tradycji prawnej i pierwszym na świecie podmiotem pod względem udziału tej energetyki w krajowym miksie energetycznym, pragnie towarzyszyć Polsce w refleksji nad tymi przepisami. Współpraca Centrum Prawa Francuskiego i Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego i jego odpowiednika na Uniwersytecie w Poitiers jest z tego względu przykładem godnym naśladowania. Mam więc nadzieję, że dzisiejsze Forum o prawie europejskim w dziedzinie energii jądrowej będzie korzystne dla ogólnej, wspólnej refleksji nad prawem. Francuscy specjaliści w dziedzinie prawa i energetyki jądrowej pozostają do dyspozycji strony polskiej, gotowi włączyć się w te wysiłki. Współpraca polsko-francuska w dziedzinie energii jądrowej już jest znacząca, o czym świadczą liczne porozumienia zawarte szczególnie w obszarze badań naukowych. Myślę w szczególności o umowach wiążących francuski Komisariat do spraw Energii Atomowej i Alternatywnych Źródeł Energii CEA z dużymi polskimi ośrodkami badawczymi, jak Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ), Instytut Chemii i Techniki Jądrowej (IChTJ) oraz Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej (CLOR). Celem tych umów jest powstanie w Polsce przodującego ośrodka w zakresie rozszczepiania jądra atomu. Niektóre z tych umów zostały zresztą zawarte w obecności Premierów obu krajów, podczas wizyty w Polsce Premiera Manuela Vallsa w marcu tego roku.

Francja wspiera i zawsze wspierać będzie energetykę jądrową, która powinna być elementem składowym miksu energetycznego, przy czym każdy kraj może sam decydować o proporcji tego elementu składowego. Francja wierzy w energię jądrową jako bezwęglową, a niedawno przyjęte przez francuski parlament prawo o ewolucji energetycznej potwierdza ten fakt, skoro wychodzi z założenia, że dotychczasowe moce zostaną zachowane, przy równoczesnym zwiększaniu zdolności produkcyjnych opartych na odnawialnych źródłach energii. W efekcie energia jądrowa pozostanie na pierwszym miejscu, co przy zachowaniu obecnych zdolności wytwórczych zapewni jej w perspektywie roku dwa tysiące dwudziestego piątego (2025) pięćdziesięcioprocentowy (50%) udział we francuskim miksie energetycznym.

Pozwolą Państwo, że zakończę wyrażając życzenie, by to Forum przyczyniło się do pogłębienia znajomości prawa europejskiego znajdującego zastosowanie w dziedzinie programów jądrowych, by wnioski z tego Forum płynące okazały się użyteczne dla Polski i ułatwiły jej dalszą realizację programu jądrowego i by współpraca polsko-francuska w zakresie prawa stosowanego w energetyce jądrowej stawała się coraz ściślejsza i bogatsza.

Chciałbym podziękować Uniwersytetowi Warszawskiemu za skuteczność w zorganizowaniu tego Forum wraz z Ambasadą Francji. Dziękuję także wszystkim prelegentom, którzy dziś zabiorą głos. Cieszę się, że zebrali się tu przedstawiciele głównych podmiotów instytucjonalnych stosujących i przyczyniających się do dalszej ewolucji prawa regulującego energetyką jądrową, zarówno na poziomie Polski, jak i Francji czy Unii Europejskiej. Myślę tu w szczególności i Polskiej Agencji Atomistyki (PAA) i o ministerstwie Gospodarki ze strony polskiej, o Komisji Europejskiej jeśli chodzi o Unię Europejską, a po stronie francuskiej o administracji Premiera Francji, której podlegają zagadnienia związane z EURATOMem. Należą się im gorące podziękowania za to, że zechcieli tu wystąpić, by dzielić się z nami wiedzą ekspercką.

Dziękuję wszystkim za przybycie i życzę udanego Forum.

opublikowano 22/10/2015

Haut de page