Domy pisarzy, miejsca zaczarowane

Domy pisarzy znajdują się w okolicach, które często inspirowały swych sławnych mieszkańców. Wizyty w tych miejscach, które pozwalają odkrywać Francję i poznawać jej kulturę inaczej niż zwykle, coraz bardziej pociągają turystów. Tego rodzaju formy zwiedzania są proponowane przez publicznych i państwowych właścicieli zgrupowanych w ramach Narodowej Federacji Domów Pisarzy i Spuścizny Literackiej.

JPEG - 10.6 kb
Dom Honoré de Balzac w Saché
© Sophie Vannieuwenhuyze

Trzeba naprawdę mieć w sobie dużo pasji, by odnowić i ożywić dom pisarza. Wysiłki samorządów, osób prywatnych i stowarzyszeń są wynagradzane rosnącym zainteresowaniem zwiedzających. W 2011 roku było ich ponad półtora miliona, a ich liczba stale rośnie. „Miejsca te bardzo się różnią od tradycyjnych muzeów swą atmosferą i sprawiają, że czujemy się w nich jak w domu przyjaciół”, zauważa Sophie Vannieuwenhuyze z Narodowej Federacji Domów Pisarzy i Spuścizny Literackiej. Instytucja ta, mająca swą siedzibę w Bourges, zajmuje się promocją domów pisarzy w całej ich różnorodności.

JPEG - 11.2 kb
Biuro Honoré de Balzac
© Sophie Vannieuwenhuyze

Niemożliwe jest przedstawienie wszystkich 185 domów udostępnionych zwiedzającym, niektóre powinny być jednak pozycją obowiązkową w programach turystycznych. Wśród nich jest np. Hôtel de Rohan-Guéménée usytuowany przy placu des Vosges, w paryskiej dzielnicy le Marais, w którym zachowało się wiele zdjęć i rysunków z okresu, w którym Victor Hugo napisał powieść „Lukrecja Borgia” i większą część „Nędzników”. Również w Paryżu, w domu Honoré de Balzaca, ma się wrażenie, że natknie się na pisarza nachylonego nad biurkiem i zapisującego w dzień i w nocy stronice „Komedii Ludzkiej”, pijąc przy tym duże ilości kawy. Atmosfera tych domów jest bardzo zróżnicowana. Dom marynarza Pierre’a Loti’ego, autora „Rybaka islandzkiego”, znajdujący się w Rochefort, na wybrzeżu atlantyckim, ma wnętrza przypominające turecki salon albo arabski meczet. W Illiers-Combray, w centrum Francji, znajdziemy różowy dom, w którym Marcel Proust, autor „W poszukiwaniu straconego czasu”, spędził dzieciństwo. Posiadłość Vallée-aux-Loups w miejscowości Châtenay-Malabry w regionie paryskim, schronienie François-René de Chateaubrianda, wyróżnia się parkiem, w którym cedry libańskie rosną obok greckich platanów i cypryśników błotnych z Luizjany zasadzonych przez tego wielkiego pisarza epoki romantyzmu.

Pisarze inspirowali się swymi siedzibami, ale również lokalnymi pejzażami i scenami z życia codziennego. Balzac umieścił akcję powieści „Lilia w dolinie” w swym rodzinnym regionie Turenii, w zamku de Saché położonym w sercu doliny rzeki Indre. W Centrum François’a Mauriaca, w miejscowości Malagar położonej blisko Bordeaux, możemy podziwiać winnice, cyprysy, pejzaże, które stały się natchnieniem dla pisarza podczas pracy nad powieścią „Ciało i krew” czy „Kłębowisko żmij”. Z kolei w domu George Sand w Nohant (centrum Francji) czas się zatrzymał. W otoczeniu miedzianych rondli wiszących w kuchni, wspaniałego ogrodu i znajomych duchów Fryderyka Szopena i Alfreda de Musset, zwiedzający może się poczuć jak u siebie. W tych magicznych i tajemniczych okolicach, wśród jezior i lasów, które zainspirowały „Małą Fadette” czy „Mare au Diable” („Diabelską sadzawkę”), kolejne pokolenia nadal wspominają „Dobrą Panią”. Zakochani w Prowansji zachwycą się domem Jean’a Giono w Manosque i młynem Alphonse’a Daudet’a w Fontvieille.

Sukces tych inicjatyw przyczynił się do powstania wielu nowych projektów. I tak, we wrześniu 2013 roku, zostanie otwarty dom rodzinny Victora Hugo w Besançon. Realizuje się również inne projekty mające na celu, na przykład, uratowanie rodzinnego domu dziennikarza Alberta Londres w Vichy lub domu w Ain (przy granicy ze Szwajcarią), w którym spędził dzieciństwo Antoine de Saint-Exupery.

JPEG - 14.7 kb
Pokój George Sand
© Pascal Lemaître

Turystyczna trasa „domy pisarzy” prowadzi przez dwanaście miejsc w regionie paryskim. Można zwiedzić wzruszający domek Jean-Jacques’a Rousseau w Montmorency, a w Port-Marly popularny, uroczy zamek Monte-Cristo Aleksandra Dumasa, z płaskorzeźbami pokrywającymi całe fasady. Trasa prowadzi również przez miejsca pobytu znanych obcokrajowców. Można zwiedzić daczę Iwana Turgieniewa w Bougival i dom symbolisty Maurice’a Maeterlincka w Médan.

JPEG - 13.2 kb
Dom George Sand w Nohant
© Pascal Lemaître

Domy pisarzy proponują często rekonstrukcje historyczne, wystawy, koncerty, konferencje i warsztaty. Niekiedy goszczą pisarzy współczesnych. Są w nich biblioteki i centra badań naukowych. Dom Jules’a Verne’a w Amiens można zwiedzić w towarzystwie przewodników przebranych za bohaterów powieści „W 80 dni dookoła świata” i „20 tysięcy mil podmorskiej żeglugi”, organizatorzy proponują zabawy dla całej rodziny, spotkania literackie, występy teatru jednego aktora. „Le clos Arsène Lupin”, posiadłość twórcy dżentelmena włamywacza w Etretat (Normandia), zwiedza się rozwiązując kolejne zagadki. „La Maison des ailleurs”, („Dom innych miejsc”), mieszkanie, w którym Artur Rimbaud spędził młodość w Charleville-Mézières, znajduje się przy tym samym nadbrzeżu co Muzeum Artura Rimbaud i opowiada o życiu poety.

Z inicjatywy Niemiec powstał projekt współpracy domów pisarzy w ramach partnerstwa europejskiego, ale na razie tylko Francja stworzyła prawdziwą sieć instytucjonalną. Narodowa Federacja Domów Pisarzy i Spuścizny Literackiej jest bardzo popularna w innych krajach. Spotkania w Bourges, które odbywają się co dwa lata, gościły w listopadzie Łotyszy, Węgrów i Niemców. Federacja organizuje również inne spotkania, coroczne dni studyjne, które odbywają się na wiosnę w różnych regionach kraju. Od 2013 roku będą się również odbywać spotkania w regionie południowo-zachodnim, które stworzą nową okazję do dalszego pogłębienia wspólnych pasji oraz wymiany doświadczeń.

Sylvie Thomas

więcej:
www.litterature-lieux.com

opublikowano 17/03/2014

Haut de page